Zonneprojecten op de plank kunnen groot deel Urgenda oplossen

Vandaag is duidelijk geworden dat het kabinet geen kant op kan dan het alsnog halen van het Urgenda-doel van 25% CO2 reductie in 2020. Vanmorgen heeft het Hof de cassatie van het kabinet tegen het Urgenda vonnis verworpen. Dinsdag moest Minister Wiebes erkennen dat volgens bijgestelde ramingen van het Planbureau voor de Leefomgeving de reductie bij 21% blijft steken. Het lijkt bijna onmogelijk om in het jaar dat al over twee weken start, aanvullend circa 9 Mton CO2 te reduceren. Er liggen echter veel zonneprojecten gereed en op de plank die een extra bijdrage kunnen leveren. Dit is in potentie 3,5 Mton CO2 reductie. De stimulering van zon met de geplande extra SDE-ronde is echter onvoldoende. 

Dit jaar zijn er bijzonder veel zon-PV-projecten ontwikkeld en vergund, en klaar om met SDE-subsidie elektriciteit uit kolen- en gascentrales te vervangenTegenover tientallen wind, biomassa en geothermieprojecten staan er letterlijk vele duizenden zon-projecten, zo bleek dit najaar uit een rapportage aan de Tweede KamerDe productie van zonnestroom kan vaak goed in de omgeving worden ingepast en wordt snel goedkoperWaar zon op land in de SDE-subsidie voor de najaarsronde nog gesubsidieerd werd tot een bedrag van 8,8 cent per kWh, is dit met het vandaag gepresenteerde PBL-advies voor de voorjaarronde gedaald tot 7,4 cent. Zon op dakprojecten maken een vergelijkbare daling door. Ten opzichte van een correctiebedrag van 4,7 cent daalt de subsidie voor zon op land dus van 4,1 naar 2,7 cent per kWh ofwel met bijna 35%!    

3,5 Mton aan jaarlijkse CO2-reductie via zon dreigt buiten de boot te vallen

Veel van deze zonne-projecten dreigen echter niet tot realisatie te komen. De SDE-najaarsronde is fors overtekend: er is bij een beschikbaar budget van 5 miljard maarliefst 9 miljard aangevraagd. Dit scheelt indicatief 3,2 Mton CO2-uitstoot per jaar (zie onder)
Daarnaast worden nieuwe projecten ontwikkeld en zijn er nog 700 MW aan projecten die de SDE-beschikking reeds hebben maar waar de netbeheerder treuzelt met de aansluiting. Deze projecten dreigen zonder ingrijpen van het ministerie bij de netbeheerder ondanks een jaar extra aansluittijd uit de SDE te lopen; hun recht op subsidie te verspillen. Deze 700 MWh staat voor ruim 0,2 Mton CO2 (zie onder). 

Snelle realisatie mogelijk

Zonneprojecten met een SDE-beschikking hebben een zeer korte realisatietermijn. Zon op dakprojecten moeten sowieso binnen een jaar na toekenning van de subsidie gerealiseerd zijn. De bovengenoemde cohorten aan zonprojecten zullen wellicht niet allemaal gerealiseerd kunnen worden; tegelijkertijd komt er een stroom nieuwe projecten aan die in de voorjaarsronde ook deels buiten de boot dreigen te vallen. De 3,5 Mton aan CO2-reductie die zon kan leveren is dus realistisch en een forse bijdrage aan het Urgendadoel. Het totaal van de opgave komt tot ongeveer 9 Mton. De lijst die Urgenda zelf heeft opgesteld bevat vooral maatregelen met een kleine, twijfelachtige of technisch en politiek lastige ingrepen, zoals een forse verkleining van de veestapel of versnelde uitrol van elektrisch vervoer. 

Er is behoorlijk wat voor nodig om de duizenden zon-PV-projecten die buiten de boot vallen door problemen bij de netbeheerders en door tekorten aan SDE+ subsidie alsnog te realiseren. Maar het moet en kan: de rechterlijke uitspraak over Urgenda is klip en klaar en er ligt een behoorlijk opgave. Wat in ieder geval duidelijk is, is dat de extra SDE+ ronde die gisteren is aangekondigd bij lange na niet genoeg is. De voorjaarsronde met 2 miljard aan budget zal veel nieuwe projecten bevatten en geen ruimte bieden voor de 4 miljard aan projecten die in de najaarsronde geen kans hebben gekregen. Dit zou wel moeten, willen we Urgenda halen. Daarnaast moeten de projecten met SDE die geen netaansluiting meer tijd voor realisatie krijgen, parallel aan snelle oplossingen op de netproblematiek op te lossen. Hopelijk kan zo een deel van de 700 MW aan projecten toch nog spoedig gerealiseerd worden. 

Het geld is er

Het geldt voor een uitgebreidere voorjaarsronde is er. De Algemene Rekenkamer schatte eerder dit jaar dat er 2,5 miljard aan SDE-gelden op de plank zijn blijven liggen door een veel te behoedzame wijze van begroting. Deze miljarden komen uit de vrijval per project door uit te gaan van het theoretisch maximaal uit te keren bedrag, de non-realisatie van beschikte projecten (bijvoorbeeld door PAS en netcapaciteit) en door onderuitputting bij de rondes. Deze overschotten vloeien volgens de Algemene Rekenkamer nu niet terug naar duurzame energie.
 

Berekening extra 4 Mton CO2-emissie reductie met zon projecten
De 4 miljard over-inschrijving in de SDE-najaarsronde zal vooral de iets duurdere zon-pv projecten treffen. Het SDE-budget van vier miljard voor zonprojecten heeft een looptijd van 15 jaar. Zonneprojecten (dak en land) leggen met het vandaag gepresenteerde PBL-advies een beslag van  circa 2,9 cent per kWh op de SDE: zon op dak 3 cent en zon op land 2,7 cent. Dit is het maximaal uit te keren subsidiebedrag per kWh. Dat betekent dat er met de 4 miljard aan projecten die buiten de boot vallen 4 miljard / 0,029 13miljard Kilowattuur in een periode van 15 jaar zou kunnen worden gerealiseerd. Volgens de normbedragen van PBL duwt een extra kWh zonnestroom een kWh gas weg, ter grootte van 350 gram CO2 per kWh. De gemiste 138 miljard kWh aan zonneprojecten zou dan 13x 350 gram / 15 jaar is 3,2 Mton CO2-reductie per jaar hebben opgeleverd.  

Daarnaast is er nog de 700 MW aan zonprojecten met reeds SDE, waar de netbeheerder niet tijdig kan aansluitenDe 700 MW aan zonneprojecten leveren met 950 draaiuren nog eens 655 GWh aan duurzame elektriciteit en vervangen zo 0,23 Mton aan CO2 uit gascentrales. 

Niet alle bovengenoemde zonprojecten zullen tijdig op überhaupt gerealiseerd worden. Anderzijds zijn er nog vele nieuwe projecten die in de komende voorjaarsronde net als in de afgelopen najaarsronde buiten de boot vallen indien het budget te beperkt is. Dat maakt 3,5 Mton per jaar via extra zon een realistische aanname. 

Evert Vlaswinkel 

Managing Director Solarcentury Benelux
Evert.Vlaswinkel@solarcentury.com